Overheidsvoornemens preventie en bestrijding exotische muggen

14-07-2015
In Nederland kunnen exotische muggensoorten voorkomen. Deze muggensoorten kunnen grote risico’s voor mensen met zich meebrengen. Minister Schippers (VWS) heeft in brief aan de Tweede Kamer aangekondigd dat het beleid in wetgeving zal worden verankerd. Het komen tot een centrale aanpak van de overlast staat daarbij centraal.

Exotische muggen in Nederland 
Naast de van nature in Nederland voorkomende muggen worden de laatste jaren ook exotische muggen aangetroffen. Een bekend voorbeeld is de Aziatische tijgermug. Tijgermuggen zuigen bloed bij mensen en kunnen ziekten overbrengen op mensen. De bekendste ziekte die door de tijgermug wordt overgedragen is dengue (ook wel knokkelkoorts genoemd). Alleen steekmuggen die besmet zijn met ziektekiemen kunnen mensen ziek maken. De kans dat de muggen ziektekiemen bij zich dragen is verwaarloosbaar klein. Op dit moment komen er in Nederland geen ziekten voor, die door muggen worden overgebracht.

Eitjes worden gelegd in stilstaand water, zoals bakjes met water, vaasjes, autobanden, maar niet in grotere wateroppervlakten omdat deze ongeschikt zijn als broedplaats. De tijgermug kan effectief worden bestreden met vallen met CO2. Daarnaast moeten de eitjes en de larven die zich in het water bevinden worden gedood. Eitjes van de tijgermug kunnen lange perioden overleven en de aanwezigheid van stilstaand water moet worden tegengegaan.[i]

In Nederland wordt op verschillende plaatsen actief naar deze muggen gezocht. Het Centrum Monitoring Vectoren verzamelt de gegevens en doet onderzoek naar inheemse en exotische vectoren. Met name in de zomerperiode doen de uitbraken zich voor. Vooralsnog zijn er geen gevallen bekend waarin ziekten in Nederland zijn overgedragen door een exotische mug. Bij de import van gebruikte banden en het plantje lucky bamboe zijn in het verleden tijgermuggen Nederland binnengekomen.

Naast de bekende Aziatische tijgermug is bijvoorbeeld ook de Aziatische bosmug in Nederland aangetroffen op een aantal locaties in Lelystad. Onlangs is in de Verenigde Staten gebleken dat deze mug een rol speelt bij de overdracht van een zeldzame infectieziekte.  Volgens het RIVM is ook de kans dat deze mug in Nederland zieken overbrengt zeer klein.

Huidige aanpak
Het beleid omtrent de beheersing van exotische vectoren valt onder de verantwoordelijkheid van het ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS). Infectieziektebestrijding en maatregelen gericht op vectoren, zoals de tijgermug, zijn volgens de artikelen 2 en 6 van de Wet publieke gezondheid (Wpg) een verantwoordelijkheid van de gemeenten. Het is uitsluitend mogelijk om maatregelen te treffen wanneer de exotische mug daadwerkelijk aanwezig is. Het beleid is gericht op het voorkomen dat exotische muggen, die mogelijk ziekten kunnen overbrengen, zich in Nederland vestigen.

Eerder is met de bandensector een convenant overeengekomen ter preventie van de insleep van nieuwe exotische muggen. Met bedrijven is bijvoorbeeld overeengekomen dat zij de ge├»mporteerde banden droog moeten opslaan. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) is verantwoordelijk voor het co├Ârdineren van de bestrijdingsacties. Voor de uitvoering hiervan wordt gebruik gemaakt van een professioneel plaagdiermanagementbedrijf dat bij de NVPB is aangesloten. In het convenant is bepaald dat de NVWA toezicht kan houden op het treffen van de preventieve maatregelen, maar bij niet-naleving kan de NVWA geen sancties opleggen.

Beleidswijzigingen
Minister Schippers (VWS) heeft in een brief aan de Tweede Kamer aangekondigd het huidig beleid voor de aanpak van exotische muggen aan te scherpen. De aanleiding hiervoor zijn de beleidsevaluaties die zijn uitgevoerd naar de effectiviteit van de bestrijding van exotische muggen in het afgelopen jaar.

De Minister is van mening dat de exotische muggen in Nederland centraal moeten worden bestreden en het treffen van de preventieve maatregelen een wettelijke grondslag moet krijgen. Schippers is van mening dat het in bepaalde situaties ook mogelijk moet worden om preventieve maatregelen te treffen zonder dat de exotische mug daadwerkelijk aanwezig is. Dit uitvoering van het beleid zal - onder de verantwoordelijkheid van VWS - worden neergelegd bij NVWA. Het beleid zal zich vooralsnog gaan richten op de volgende exotische muggen:
  • Aziatische Tijgermug (Aedes albopictus)
  • Amerikaanse rotspoelmug (Aedes atropalpus)
  • Gelekoortsmug (Aedes aegypti)
  • Aziatische bosmug (Aedes japonicus)
  • Aedes koreicus
  • Aedes triseriatus
Het nieuwe beleid zal gestalte krijgen in een wijziging van Wet publieke gezondheid. Tot die tijd zal het bestaande convenant met de bandensector worden verlengd en zal handhaving plaatsvinden via een zogenaamde ‘tijdelijke interventiestrategie’.


[i] NVWA folder bestrijding exotische muggen https://www.nvwa.nl/txmpub/files/?p_file_id=2203898
http://www.rivm.nl/Onderwerpen/M/Muggen
Convenant Voorkomen of beperken van herhaalde insleep van exotische muggen bij bedrijven die handelen in gebruikte banden, beschikbaar op www.officielebekendmakingen.nl
Ministerie van VWS, Www.rijksoverheid.nl/ministeries/vws


Nieuwsarchief